Vakil One Legal Group

اعـــــاده حـیـثـیـت چـیـسـت؟

مدت مطالعه این مقاله حدود 8 دقیقه می باشد

اگر کسی با ادعای دروغین موجب هتک حرمت و از بین رفتن آبروی شخص دیگری شود، فرد آسیب‌دیده می‌تواند برای اعاده حیثیت از او شکایت کند. اعاده حیثیت یا ادعای شرف نیاز به شاکی خصوصی دارد؛ به عبارت دیگر شخص شاکی باید به دادسرا مراجعه کند و علیه افترا زننده طرح شکایت کند.

در ادامه با مفهوم اعاده حیثیت، شرایط اعاده حیثیت و مجازات آن و نقش بهترین وکیل تهران در اعاده حیثیت آشنا می‌شویم.

اعـاده حـیـثـیـت چـیـسـت؟

اعاده حیثیت زمانی قابل پیگیری است که شخصی با طرح شکایت موجب تنزل آبرو و آسیب به حیثیت اجتماعی شخص دیگری شود. به عبارت دیگر اگر فردی کسی را متهم به جرمی کند و ثابت شود که چنین جرمی رخ نداده، طرف مقابل به دلیل هتک حیثت و برای بازگرداندن آبروی از دست رفته خود می‌تواند از فرد افترا زننده که با شکایت غیر واقعی خود موجب آبرو‌ریزی شده است، شکایت و درخواست اعاده حیثت کند.

شـرایط تـحقق جـرم افـترا

برای تحقق جرم افترا باید شرایط زیر محقق شود:

1. انتساب جرمی به شخص دیگر و اتهام ناروا

2. مشخص بودن شخصی که به او اتهام وارد شده

3. عدم موفقیت در اثبات اتهام

4. ورود اتهام و آسیب به آبروی شخص دیگر از طریق:

• نوشتن اوراق خطی یا چاپی

• انتشار این اوراق

• سخنرانی و طرح ادعا در مجامع عمومی

• درج در روزنامه و جراید

در ارتـباط بـا چـه جـرایمی مـی‌توان اعـاده حـیـثـیـت نـمود؟

همانطور که بیان شد، اگر شخصی اقدام به نسبت دادن جرمی به دیگران نماید و یا مطالبی خلاف واقع نسبت به دیگری بیان کند، در این صورت طرف مقابل حق انجام اقدامات لازم جهت اعاده حیثیت خود را دارد.

علاوه بر این بیان شد که اگر شخصی از دیگری شکایت کند و طرف مقابل در دادگاه بی‌گناه شناخته شود، در این صورت نیز طرح شکایت اعاده حیثیت در این زمینه ممکن است. با توجه به این توضیحات، در برخی از جرایم که مستقیماً سبب لطمه به حیثیت افراد می‌شود، طرح شکایت اعاده حیثیت بسیار رایج می‌باشد. از جمله جرایمی که سبب لطمه به اعتبار و آبروی افراد می‌شود، می‌توان به توهین، افترا و نشر اکاذیب اشاره نمود.

افــترا

مطابق با ماده 697 بخش تعزیرات قانون مجازات اسلامی، افترا در لغت به معنای دروغ بستن و بهتان زدن است. در اصطلاح حقوقی، افترا یا تهمت زدن عبارت است از نسبت دادن صریح عمل مجرمانه بر خلاف حقیقت به شخص یا اشخاص معین به یکی از طرق مذکور در قانون، مشروط بر این که صحت عمل مجرمانه نسبت ‌داده‌شده، در نزد مراجع قضایی ثابت نشود. با توجه به این تعریف، اگر شخصی به دیگری افترا بزند، طرف مقابل می‌تواند اقدام به طرح شکایت اعاده حیثیت نماید. علاوه بر این، اگر شخصی به دیگری توهین نماید نیز شخصی که به وی اهانت شده است می‌تواند شکواییه اعاده حیثیت ارائه نماید.

تــوهین

، نسبت دادن یک امر وهن‌آور به شخصی بوده به نحوی که عرفاً به خفیف شدن و کسر شأن وی منتهی گردد. علاوه بر این، قانونگذار عمل دیگری را نیز در قانون تحت عنوان افترای عملی جرم‌انگاری کرده است. مطابق با قانون مجازات اسلامی، هر کس عالماً و عامداً به قصد متهم کردن دیگری آلات و ابزارهای جرم را که موجب اتهام است در منزل، جیب، محل کار دیگری بگذارد یا به نحوی متعلق به او قلمداد کند و در اثر این عمل، شخص مزبور مورد تعقیب کیفری قرار گیرد. این عمل اما جرم بوده و متضرر از افترای عملی، می‌تواند علیه مرتکب جرم شکواییه اعاده حیثیت طرح نماید..

نــشر اکــاذیب

یکی دیگر از جرایمی که در صورت ارتکاب می‌توان علیه مرتکب، شکایت اعاده حیثیت مطرح کرد، جرم نشر اکاذیب است.

مطابق با ماده 698 قانون مجازات اسلامی، نشر اکاذیب به معنای انتشار و اشاعه اخبار دروغ و وقایع خلاف واقع به قصد اضرار به غیر یا تشویش اذهان عمومی یا مقامات رسمی است. هر کس به قصد ضرر زدن به دیگران یا تشویش اذهان عمومی اقدام به بیان اکاذیب کند، مجرم محسوب می‌شود. نشر اکاذیب از جرایم مطلق است و تحقق آن موکول به وقوع نتیجه ضرر یا تشویش نیست.

ارتکاب جرم نشر اکاذیب سبب خدشه‌دار شدن اعتبار و آبروی شخصی می‌شود که اکاذیبی در ارتباط با او اظهار شده است و به همین دلیل، متضرر جرم می‌تواند خواهان اعاده حیثیت باشد.

اعـاده حـیـثـیـت در قـانون جـدید مـجازات اسـلامی

در قانون جدید مجازات اسلامی، مجازات‌های بازدارنده حذف و سه بخش حدود، قصاص و دیات دچار تغییراتی شده است ؛ با این حال در مورد اعاده حیثیت تغییری در قانون ایجاد نشده و این موضوع در بخش تعزیرات قانون مجازات اسلامی مورد اشاره قرار گرفته است.

به طور کلی برای اعاده حیثیت، شخصی که آبرو و حیثیت او لکه‌دار شده است ، می‌تواند در دادگاه به طرح شکایت افترا، مبادرت کند. در این‌صورت شخص افترا زننده به موجب قانون و حکم دادگاه مجرم شناخته و مجازات می‌شود. البته لازم به ذکر است که مساله افترا و هتک آبرو، یک بعد معنوی نیز دارد و طبیعتاً فرد آسیب‌دیده باید این امکان را داشته باشد که برای جبران خسارت معنوی خود نیز درخواست بدهد.

مساله جبران خسارت معنوی ناشی از هتک حیثیت، در ماده ۱ قانون مسئولیت مدنی مورد اشاره قرار گرفته است اما با این وجود، اصولا دادگاه‌ها برای جبران خسارت معنوی ناشی از افترا حکم صادر نمی‌کنند و در نتیجه رویه قضایی مشابهی در این مورد وجود ندارد و دادگاه‌ها تنها به ماده ۶۹۷ و ۶۹۸ قانون مجازات اسلامی استناد می‌کنند.

مـهلت شـکایت اعـاده حـیـثـیـت

در قانون برای شکایت اعاده حیثیت مهلت خاصی در نظر گرفته نشده است. با این‌حال،‌ علی‌رغم اینکه این شکایت دارای مهلت و زمان‌بندی خاصی نیست، برای رعایت مصالح و پیشگیری از تضییع حقوق افراد، شخص آسیب دیده بهتر است در اولین زمان ممکن، بعد از اینکه از اتهام مطرح شده تبرئه شد، برای اعاده حیثیت و طرح شکایت افترا اقدام کند.

مـجازات اعـاده حـیـثـیـت کـیفری

بر اساس ماده ۶۹۷ قانون مجازات اسلامی، دادگاه مخیر است که مرتکب افترا را به یک ماه تا یک سال حبس و یا تا ۷۴ ضربه شلاق محکوم کند. همچنین بر اساس ماده ۶۹۸ قانون مجازات، در صورتی‌که افترا به دلیل نشر اکاذیب بوده باشد و موجب ورود ضرر مادی یا معنوی به غیر شده باشد، دادگاه مرتکب را به حبس تعزیری از ۲ ماه تا دو سال و یا تا ۷۴ ضربه شلاق محکوم می‌کند. علاوه بر این در صورت امکان شرایط اعاده حیثیت شخص مورد افترا را نیز فراهم می‌کند.

چگونه دادخـواست اعـاده حـیـثـیـت تـنظیم کـنیم؟

شخصی که به دلیل طرح شکایت واهی از او دچار هتک حیثیت و بی‌آبرویی شده است ، می‌تواند در صورت وجود شرایط لازم، با طرح شکایت به دادگاه از افترا زننده شکایت کند. به همین منظور ، این فرد قربانی باید بعد از اثبات بی‌گناهی‌اش در دادگاه، بر طبق ماده ۶۹۷ قانون مجازات، شخصی را که به او اتهام ناروا زده است مورد تعقیب کیفری قرار دهد.

به همین منظور باید شکایت افترای خود را به دادسرا تقدیم کند و درخواست تعقیب ، تحقیق و محکومیت بدهد. در مرحله بعد دادسرا از افترا زننده می‌خواهد که در جلسه رسیدگی حاضر شود و اظهارات و دفاعیات خود را ارائه کند.

در صورتی‌که سوء نیت و اتهام ناروای وی اثبات شود،‌ برای وی کیفرخواست صادر می‌شود و پرونده برای رسیدگی به داداگاه کیفری دو منتقل می‌شود. لازم به ذکر است ؛ درصورتی شخص شاکی می‌تواند برای اعاده حیثیت خود درخواست بدهد که موارد زیر محقق شده باشد:

• باید به او یک اتهام ناروا یا افترا وارد شده باشد.

از نظر قانون، جمله توهین‌آمیز و اتهام ناروا، کلام و عبارتی است که موجب بدنامی و هتک حیثیت فرد شود. علاوه بر این ممکن است جمله‌ای بوده باشد که نشان‌دهنده تحقیر، اهانت و یا استهزا بوده باشد.

• جمله گفته شده باید موجب هتک آبرو شده باشد.

به عبارت دیگر اتهام وارد شده یا جمله‌ای که به فرد متضرر نسبت داده شده است، باید حتما موجب ورود ضرر شده باشد و آبرو و حیثیت او را لکه‌دار کرده باشد.

نـقش وکـیل در شـکایت اعـاده حـیـثـیـت

برای احقاق حقوق و جبران خسارت وارد شده، لازم است که شخص آسیب‌دیده فوراً از افترا زننده شکایت کند. برای اینکه روند رسیدگی به شکایت تسهیل و تسریع شود، بهتر است حتما از مشاور حقوقی و وکیل دادگستری با تجربه مشورت بگیرید. وکیل می‌تواند به شما در تنظیم دادخواست اعاده حیثیت کمک کند.

«نـمونه شـکایت اعـاده حـیـثـیـت»

شکــوائیه

شاکی: نام .... نام خانوادگی ....... نام پدر ..... تاریخ تولد ....... کد ملی ......... شغل ... آدرس: .................

مشتکی عنه: نام .... نام خانوادگی ....... نام پدر ..... تاریخ تولد ....... کد ملی ......... شغل ... آدرس: .................

موضوع شکایت: .......................

تاریخ وقوع جرم: روز ...... ماه ...... سال ...... ساعت ...... محل وقوع جرم: ....................

ریـاست مـحترم دادسـرای عـمومی و انـقلاب ناحیـه .... تـهران

با سـلام

احـتراماً به استحضـار مـی رساند:

اینجانب با طرح شکواییه‌ای از جانب مشتکی عنه در دادسرا …… شعبه ……. به شماره پرونده ……….. به اتهامات ………… متهم شدم. از آن جایی که اتهامات مشتکی عنه نسبت به بنده واهی بوده و از اثبات آن عاجز مانده اند، قرار منع تعقیب به نفع اینجانب صادر گردید. لذا با توجه به ادله اینجانب که شامل تصویر مصدق قرار صادره از دادسرا به شماره ……… مورخ ………. و محتوای پرونده ………… و همچنین به استناد ماده ۶۹۷ قانون مجازات اسلامی تعزیرات، تعقیب و مجازات مشتکی عنه را به اتهام افترا استدعا دارم.

با تشکر و تجدید احترام

جـمع‌بندی و سـخن پایانـی

چه در عرف جامعه و چه در قانون، آبرو، اعتبار و حیثیت افراد دارای احترام است و کسی حق خدشه واردن کردن به آن را ندارد. این موضوع تا اندازه‌ای حائز اهمیت است که قانونگذار در حقوق ایران، انجام اعمال و افعالی که سبب از بین رفتن حیثیت افراد می‌شود را جرم‌انگاری کرده است و برای این عمل مجازات در نظر گرفته است. برخی از جرایمی که سبب از بین رفتن حیثیت افراد می‌شود عبارت است از نشر اکاذیب، افترا، توهین، هجو، انتساب عمل موجب اشاعه فحشا به دیگران و غیره. در نتیجه، اگر فردی اقدام به ارتکاب یکی از این جرایم نماید، به مجازات مزبور محکوم می‌شود و طرف مقابل که به حیثیت او خدشه وارد شده است می‌تواند اعاده حیثیت نماید. اعاده حیثیت به معنای بازگرداندن شرف و آبروی از دست رفته و لکه‌دار شده است و شخصی که از عمل دیگران متضرر شده و حیثیت خود را از دست داده است، می‌تواند ادعای شرف و آبرو نماید.

مشــاوره حــقوقی آنــلاین و تلفنــی بصــورت تــخصصی و رایــگان از سراسر کــشور

با پشتیبانی 24 ساعته و در سریعترین زمان ممکن

تــــماس با مــــا : 6131 033 0912

ارتبـــاط با مـــا

تمــــاس - Call

تلگـــرام - Telegram

واتســـاپ - Whats app

اینستاگـــرام - Instagram

www.vakilone.blogfa.com