ما در این مقاله به بررسی کامل نحوه فسخ قرارداد، انواع، شرایط و دلایل آن به شکل جامع میپردازیم.
فسخ در لغت به معنای منحل کردن و از بین بردن قرارداد با اراده طرفین قرارداد یا به حکم قانون می باشد.
خیار فسخ به دو جهت بوجود می آید:
حق فسخ قرارداد به دو دسته لازم و جایز تقسیم میشود.
برخی از خیارات مقرر در قانون مدنی به شرح زیر میباشند:
4-خیار رؤیت و تخلف وصف : در این معامله فروشنده خصوصیات و وصف مورد معامله را که مشتری ندیده است، به او بگوید و بعد معلوم شود که مورد معامله فاقد آن اوصاف می باشد در این صورت مشتری میتواند معامله را به هم بزند.
10- خیار حیوان : اگر مورد معامله حیوان باشد، مشتری تا سه روز از حین عقد، اختیار فسخ معامله را دارد.
مدت زمان فسخ قرارداد در موارد مختلف به شرح زیر است:
خیار مجلس: طرفین میتوانند تا زمانی که در جلسه انعقاد قرارداد حضور دارند، عقد را فسخ کنند.
خیار تخلف وصف: مهلت استفاده از این خیار از زمان دریافت کالا آغاز میشود.
خیار حیوان و تاخیر ثمن: مدت زمان فسخ این خیارات سه روز میباشد.
4-از بین رفتن تعهدات: با فسخ قرارداد، تعهدات انجام نشده ساقط میشود.
6-تسویه حساب: مبالغ تعلق گرفته پیش از فسخ، تسویه و پرداخت میشود. فسخ به گذشته اثری ندارد.
اعمال حق فسخ قرارداد بهصورت زیر انجام میشود:
5-تسویه حساب: هر گونه بدهی یا تعهدات مالی که تا زمان فسخ ایجاد شده باید تسویه شود.
تـفاوت مـیان فـسخ و ابـطال قـرارداد
- معتبر بودن قرارداد در ابتدا مهمترین تفاوت بین ابطال و فسخ قرارداد در این است که در ابطال قرارداد از ابتدا فاقد اعتبار است و هیچگونه اثر حقوقی ندارد. اما در فسخ قرارداد به طور کامل از ابتدا معتبر است، ولی پس از فسخ آثار آن از بین میرود.
- نیاز به اعلام اراده برای اعمال یکی دیگر از تفاوت ابطال سند و فسخ قرارداد، نیاز به اعلام اراده برای اعمال است.
- فسخ قرارداد نیاز به اعلام اراده از سوی فردی که حق فسخ دارد، دارد. یعنی تا زمانی که طرفی که حق فسخ دارد، اقدام به فسخ نکند، قرارداد همچنان به قوت خود باقی خواهد ماند. اما در ابطال قرارداد، این نیاز به اعلام وجود ندارد، زیرا قرارداد از همان ابتدا بیاثر است.
- زمان تاثیر گذاری در بطلان، اثر بیاعتباری قرارداد از لحظه انعقاد آن ایجاد میشود و هیچگونه اثری از قرارداد از ابتدا وجود نداشته است. در حالی که در فسخ، اثر قرارداد از زمان انعقاد آن تا لحظه فسخ معتبر است و تنها از زمانی که فسخ اعلام میشود، آثار آن از بین میرود.
- شرایط قانونی فسخ یکی دیگر از تفاوت ابطال سند و فسخ قرارداد شرایط قانونی فسخ است. فسخ قرارداد معمولاً بر اساس شرایطی خاص پیشبینی شده در قانون یا در توافق طرفین انجام میشود. مثلاً در قراردادهای لازم، فسخ تنها با وجود دلایل خاص قانونی مانند خیار غبن، خیار عیب یا سایر خیارات ممکن است. در مقابل، در ابطال قرارداد، هیچگونه نیاز به دلیل قانونی خاص وجود ندارد و صرفاً به دلیل فقدان شرایط لازم قرارداد باطل است.
- اثر مالی و بازپرداختها در فسخ، طرفین قرارداد باید تمامی تعهدات خود را تا زمان فسخ انجام دهند. به این معنا که اگر مبلغی برای قراردادی پرداخت شده باشد، طرف مقابل باید آن مبلغ را بازپرداخت کند. اما در بطلان، چون قرارداد از ابتدا فاقد اثر است، هیچگونه تعهد مالی برای طرفین وجود ندارد و هیچچیز قابل بازپرداخت نیست.
تـفاوت فـسخ ، تـفاسخ و انـفساخ
اهـمیت ارسـال اظهـارنامه فـسخ قـرارداد تـوسط وکـیل مـتخصص
6-ارائه مشاوره حقوقی: وکیل میتواند با ارائه مشاوره حقوقی به موکل خود، بهترین راهکارهای قانونی را برای فسخ قرارداد پیشنهاد دهد. این مشاوره میتواند شامل بررسی شرایط قرارداد، تحلیل دلایل فسخ و ارائه راهکارهای قانونی باشد.
نمـونه اظـهارنامه فـسخ قـرارداد
اظهار کننده: نام ..... نام خانوادگی ......... نام پدر ..... کد ملی ........ محل اقامت ................................................................
موضوع اظهارنامه: اخطار قانونی مبنی بر (اعلام فسخ معامله)
مخاطب گرامی ..........
نمـونه دادخـواست فـسخ قـرارداد و مـطالبه وجـه
ریاست محترم دادگاه عمومی حقوقی ناحیه ... تهران
1-تأمین خواسته به استناد بند د ماده ۱۰۸ قانون آیین دادرسی با تودیع نقدی خسارت احتمالی.
2-اثبات فسخ قرارداد به استناد بند قرارداد، اظهارنامه و ماده ۳۹۹ قانون مدنی.
نمـونه دادنامـه تـایید فـسخ قـرارداد
نمونه رای بدوی – تایید فسخ قرارداد
رئیس شعبه ... دادگاه عمومی حقوقی تهران
رأی دادگاه تجدید نظر در خصوص رأی فوق مبنی بر تأیید فسخ قرارداد
نظریه مشورتی اداره حقوقی قوه قضائیه در خصوص تایید فسخ قرارداد
نظریه مشورتی شماره 7/1400/1160 مورخ 1400/12/03
مشــاوره حــقوقی آنــلاین و تلفنــی بصــورت تــخصصی و رایــگان از سراسر کــشور
گـــروه حقـــوقی "وکـــیل وان"